 Er was ooit een jongen op ballingschap in de stad der grote dromen met een bijpassende droom. Heel veel jaren, pijn, leed en zweet had het moeten kosten.., Maar deze droom is uitgekomen. De liefde heeft het weer gewonnen, de taal heeft weer respect en aanzien gekregen.
Maar liefst 36 jaar heeft Musa Canpolat aan zich voorbij moeten laten gaan om te zien dat zijn Zazaki-Turks woordenboek circa 30 duizend woorden bevat. Volgens de trotse auteur van deze 922 pagina’s tellende meesterwerk, zijn er nog minstens net zoveel woorden die uitgezocht en geregistreerd moeten worden.
Ongeveer een eeuw geleden ontstaat in een dorpje een hevige stammenruzie waardoor de mensen alles wat van hun was hebben opgegeven en gevlucht.
Het dorpje krijgt en behoudt de naam Remeda (in het zazaki “gegeven en gevlucht’”) totdat de Turkse Republiek gesticht werd en als gevolg daarvan de alle “niet-turkse” namen genoodzaakt veranderd heeft in een lichtere versie. De naam werd veranderd in Ramazan (ramadan) met waarschijnlijk het idee dat dit beter zou passen bij de assimilatie proces dat toen nadrukkelijk aan de gang was. Canpolat’s reis met zijn woorden Musa Canpolat is afkomstig uit dit dorp. Net als de meeste kinderen uit zijn tijd maakt hij met de Turkse taal voor het eerst kennis op school. In deze tijd waarin hij met zoveel moeite de Turkse woorden moest onthouden, zou hij nooit voor mogelijk achten dat hij na 10 jaar de Zazaki woorden met zoveel plezier zou verzamelen. Zeker niet dat hij na een halve eeuw de meest geavanceerde en grootste Zazaki-Turks woordenboek zou uitbrengen. "In de jaren 70' heb ik besloten om actief mijn bij bijdrage te gaan leveren aan het voortbestaan van Zazaki(Dımili). Ik werkte in Istanboel bij een bakkerij waar ik voortdurend uit ben gemaakt voor een 'Rafızi', 'Kızılbash', 'mum söndüren' of 'kuyruklu kürt(koerd met een staart)'. Mede doordat ik niet goed wist wat al de ze termen betekenden, hebben deze benamingen mij diep geraakt. Ik heb besloten om koste wat kost uit te zoeken waar mijn wortels lagen en wat mijn herkomst was. Naar mijn mening vormt een taal de ingangsdeur tot een cultuur. Zo ben ik begonnen met het verzamelen en bestuderen van Zazaki woorden, uitdrukkingen en gezegden”.
Op zoek naar alfabeet
Canpolat kon zijn basisschool niet afmaken. Voor iemand die zulke academische doelen op het oog heeft, zal niet al te hoog gewaardeerd worden door zijn omgeving. Er wordt serieus getwijfeld aan de creatieve talenten van deze “simpele arbeider”. Men fluistert voortdurend dat hij te veel hooi op zijn vork neemt;
"Theyro qız hewnunê gırsu vineno!" (kleine vogel, grote droom!) Snel zal het blijken dat niets minder waar is. Het zal hem de nodige motivatie toedienen om zijn droom te bereiken. Nog opmerkelijker is, dat deze mensen als grootste informatiebronnen zullen acteren in tijdens zijn zoektocht naar woorden. Als eerste verschijnt zijn muziekalbum “Lawikê ma” (onze liederen) waarvan 500 exemplaren worden geproduceerd en die met veel enthousiasme werd ontvangen.
Het zijn nogal politiek kritische tijden in Turkije en voor een actieve mens is het gebruik van een roepnaam bijna onvermijdelijk. Waar hij ook gaat zal hij voortaan herkend worden met deze naam: Mursae Areyiz. In de jaren daaropvolgend verschijnen er meerdere albums van hem. Maar liefst 300 zelf geschreven liedjes, 55 interviews wachten nog steeds om gepubliceerd te worden. Zijn favoriete thema’s in al dat werkstukken bestaat voornamelijk uit ouderen over oorlogen, stammenruzies en corruptie. Toen hij deze "een gekke beslissing", zoals hij het zelf noemt, nam, was er nog weinig theoretische materieel te vinden over de taal, grammatica en alfabet van het Zazaki. Hierdoor had hij heel veel moeite om notities bij te houden, omdat bepaalde Zazaki woorden/letters/klanken niet naar het Turks vertaald konden worden. Gelukkig komt de de Amerikaanse taalkundig M. C. Jacobson tot zijn hulp. In begin 1980 komt hij met een “Zazaki alfabeet”. Eindelijk beschikt Canpolat de in Turks niet bestaande letters zoals "Q", "X", "Ê" ve "W" om uit zijn woorden te komen. De droom komt uit  De Zazaki wordt in verschillende gemeenten, dorpen en districten van Turkije als voertaal gebruikt. Dat zijn ongeveer 3-5 miljoen mensen. Mede doordat de taal voornamelijk als spreektaal heeft gefungeerd, zijn er tot nu toe weinig tot geen echte naslagwerk te vinden op het gebied van woordenschat.
Malmısanıj, M. Çem, H. Turgut, M. Aydar, K. Berz ve M. Özcan zijn de voorgangers van Canpolat die door het uitbrengen van woordenboeken de daar waardevolle bijdrage aan hebben geleverd. Het woordenboek van Canpolat scheidt zich met de rest van de woordenboeken in omvang en kwaliteit. Intussen zal Canpolat zich ook bezig houden met andere dingen. Ondanks zijn oudere leeftijd slaagt hij erin om eerst zijn basisschool diploma halen. Met zijn muzikale talenten is hij vaak de vaste gast bij “sila geceleri” in Duitsland. Volgens hem heeft “zingen in het Zazaki” een belangrijke rol gespeeld in zijn leven. Verder zal hij jarenlang een bestuurlijke functie aankleden bij een vakbond (İGE-Metaal). Talloze artikels en gedichten, geheel geschreven in Zazaki, worden gepubliceerd in tijdschriften zoals Piya, Areye, Tija Sodıri, Ware en Munzur. Woordenboek Voor u ligt een groot meesterwerk van 922 pagina’s die gevuld zijn met, door voorbeelden en gezegden ondersteund, 30 duizend woorden. In dat opzicht kan het ook beschouwd worden als een leerboek voor elke cursist van het Zazaki taal. De eerste editie is uitgebracht in september 2006 en er werden 1000 exemplaren van afgedrukt. Musa Canpolat zal binnenkort te gast zijn bij een van onze CeMa avonden. Bron: BİANET - Hüseyin Aygün
 |
Toon/Verberg commentaar formulier