Baki Duman
Donderdag 05 April 2007 14:37
Ik ben Baki Duman of kortaf Ali. Volgens de bevolkingsregistratie ben ik geboren op 25 augustus 1959 in ons dorp, Vankuk, in Dersim. Maar eigenlijk ben ik op een lentedag, tijdens de selectie van het onkruid tussen graan, onder een eeuwige appelboom geboren.

Tot mijn 20ste was ik in Dersim. Daarna heb ik in Istanbul gewoond tot dat ik naar Nederland ging. Vanaf mijn achttiende was ik actief in de politiek. Ik was een marxist en dat ben ik nog steeds. Enig verschil tussen mijn verleden en nu is dat ik laatste jaren niet actief ben.
Ik ben ermee gestopt toen ik besloot naar een “vreemd land” te vluchten en dat was in 1999. Sinds 1999 ben ik in Nederland. Na mijn 40ste probeer ik hier nieuw leven op te bouwen. Natuurlijk gaat het gepaard met moeite. Sinds oktober 2006 ben ik werkzaam bij het CIZ.`

Kom je vaak naar CeMa? Wat is jouw voornaamste reden om naar CeMa te gaan?
Het woord vaak is een relatief begrip. Vaak kan het gewoon niet. Soms heb je geen tijd. Soms spreekt het je niet aan wat er georganiseerd wordt.

De voornaamste reden dat ik bij CeMa kom, is omdat er een mogelijkheid is om mijn kennissen/vrienden te ontmoeten. De mens is een sociaal wezen en iedereen heeft behoefte aan sociale contacten. In die zin vind ik een dergelijk initiatief heel respectvaardig.
Naar mijn weten is de doelstelling van CeMa niet om een mogelijkheid te creëren om sociale contacten tussen de mensen uit Dersim te leggen, maar het beschermen, behouden en kenbaar maken van de Kirmancki (ik noem het altijd Zazaki) en Kurmanci cultuur en taal.

Wat is CeMa voor je? Wat gaat er volgens jou wel goed en wat niet?
Als ik naar de activiteiten kijk, die door CeMa en soortgelijke initiatieven worden georganiseerd, zie ik een grote bekrompenheid. Het oplossen van de problemen van Dersim zijn onlosmakelijk afhankelijk van het oplossen van de problemen van de rest in Turkije. Het geldt zowel voor economische als politieke of culturele aspecten. Kijk even naar de ervaring van Koerden. Ze begonnen ook met zo’n beperkte doelstellingen, maar nu zoeken ze de oplossing  met een andere aanpak. Dat is logisch en dat verbaast me niet. In de geschiedenis kun je zien: Wie op zo’n manier dergelijke problemen wilde oplossen, ging uiteindelijk de hand van zijn vijand schudden.

De manier waarop mensen leven, noemen we cultuur. Dat geldt ook voor de definitie van Kurmanci cultuur. Dan krijgen we volgende vraag: Denken mensen echt dat de manier waarop voormalige mensen van Dersim leefden, gehandhaafd moet worden? Gaan we alle tradities, waarden en normen van Dersim uit het verleden overnemen? Ik geef alleen maar een paar voorbeelden: Vergeet niet dat mensen 30-40 jaar geleden hun levenspartner voor de eerste keer op de huwelijksnacht konden zien. Alle jonge dames die getrouwd zijn, moesten een hoofddoek dragen die naar mijn mening net zo erg was als de huidige boerka. Denk aan de koopprijs van een meisje. Denk aan hoe het belangrijk van maagdelijkheid van een meisje was. Denk aan hoe de ruzies tussen volksstammen (aşireten) waren,  noem maar op.
Mijn bedoeling is niet een negatief beeld van de cultuur uit Dersim te schetsen. Ik wil alleen dat mensen realistisch kunnen zijn. Ik hou ook van Dersim net zo veel als anderen. Maar de cultuur uit Dersim is volgens mij niet geheel overneembaar.

Ik wil nog een punt benadrukken. Na de massamoord door Turks leger heeft Dersim grote veranderingen ervaren, vooral in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw. Er zijn een paar redenen voor.

Ten eerste is Dersim in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw zijn deuren geopend aan de kapitalistische ontwikkeling. Je kunt ook zeggen dat de kapitalistische ontwikkeling de geslotenheid van de maatschappij heeft opengebroken. Ten tweede is de belangstelling voor het onderwijs ontzettend vooruit gegaan. Qua opleidingsniveau had Dersim aan het eind van de jaren 70 en in het begin van de jaren 80 van de vorige eeuw het hoogste gescoord (ik denk dat het nog steeds zelfde is) met vergelijking van de rest van Turkije. Hoewel ons moedertaal verboden was en we met een vreemde taal moesten studeren. Ten derde heeft de maatschappelijke beweging vanuit links een grote positieve rol gespeeld. Ik zou zo zeggen: Dersim had de kans gekregen om waarden en normen van het verleden te evalueren en te combineren met de moderne wereld. Dat kon gebeuren omdat Dersim zich met het culturele aspect heeft ontwikkeld. Tevens kon dit ook gebeuren omdat het effect van religie verzwakt was.

Een andere punt war ik iets over wil zeggen is dat de religieuze aspecten een belangrijke rol spelen in CeMa haar activiteiten. Naar mijn mening betekent dat een stap voor twee stappen terug.
Tot slot wil ik zeggen is dat de oprichters van CeMa nogal onnodig een andere organisatie(HTIB) verlaten hebben om CeMa op te richten. Waarom dat gebeurde begrijp ik nog steeds niet. Ideologisch gezien is het naïef, psychologisch een beetje kinderachtig.

Als jou gevraagd zou worden om iets te organiseren binnen CeMa, wat zou je aanpak zijn?
Meer samenwerking met anderen. Meer aandacht voor maatschappelijke problematiek zowel in Nederland als in Turkije of Dersim. Meer selectiviteit voor Kirmancki cultuur.

Ik wens jullie heel veel succes.