In een echte galerie hangen geen prijskaartjes; kopers die op een atelier komen, vermijden het over het geld te praten.  Ze zeggen wel eens dat de economie van de kunst uitzonderlijk is*. Wij gewone burgers mogen dezer dagen er heel de nacht wakker van liggen of wij straks onze hypotheek nog kunnen aflossen door de krediet crisis, zullen geen van die luie kunstmensen zich er iets van aantrekken.
Afgelopen weken hebben, wat de podiumkunsten betreft, in het teken gestaan van muziek en cultuur uit het Oosten. Verschillende festivals en concerten gaven ons de gelegenheid om onze podiumartiesten weer eens te kunnen bewonderen.
Een van de meest spraakmakende gasten bij deze ontmoetingen was voor mij niemand minder dan de diva zelf: Nilüfer Akbal. De trouwe bezoekers van deze website weten al wie zij is.
In drie weken tijd was haar prachtige stem maar liefst op drie verschillende podia te beluisteren. Je zou denken dat er nauwelijks meer sprake kan zijn van een eerste indruk als je ten minste één van deze optredens hebt bijgewoond. Tijd voor een evaluatie. Ongetwijfeld zullen velen van ons altijd de indruk hebben gehad dat het gemiddelde inkomen in de kunst meestal lager is dan normaal. Er zullen zeker uitzonderlijke gevallen zijn maar vooral als het gaat om massamarkten zoals die van boeken, cd’s en films is dat ook zo. Natuurlijk tel ik de nobelprijswinnaars en de zogenaamde commerciële kunstenaars (popmusici) hier niet mee. Wie geeft er nou nog om de kunst en waarom doen ze dat? Hoe komt het dat er nog altijd grote aantallen te vinden zijn die bereid zijn om voor lage inkomsten te werken. Vooral als het gaat om jonge mensen waar wij altijd de indruk van gehad hebben dat juist zij uit zijn op geld. Kennelijk voelen velen zich gewoon ertoe geroepen. Het is alsof ze zich opofferen voor ons.
Meestal een sober leven dat gefinanciëerd wordt met eigen geld of geld afkomstig van een bijbaantje. Zij klussen wat bij om zich als kunstenaar staande te houden en zodra er een bepaald minimum binnen is, verdwijnt de interesse in geld en legt men zich vooral toe op het maken van kunst. Wil dat dan zeggen dat de kunstenaars geheel ongevoelig zijn voor beloning? Dat denk ik dus ook niet. Wel heb ik de neiging om vast te stellen dat de armoede onder kunstenaars grotendeels gecompenseerd is door status en erkenning. Het is echter ook goed mogelijk om hoge inkomsten te hebben in de kunsten. De prijs van de van de authenticiteit kan soms onbetaalbaar zijn. Als een (gast)arbeider of de directeur van een fabriek een hartaanval krijgt, is deze zo te vervangen. Maar als Mikail of Memed doodgaan, kan het zo afgelopen zijn met al die ‘Dilo’s' en de 'Heylo’s’. Het kost nu eenmaal veel minder arbeidsuren om een brood te bakken dan twee eeuwen geleden, maar voor een uitvoering van Nizamettin‘s “Dersim” moeten nog steeds minstens vier muzikanten flink aan de bak. Het kan dus veel goeds opleveren als je echt goed bent. Over goed gesproken, naar mijn mening ben je niet zo goed als je midden in je optreden door het even vervalsing van je stem alles stilzet om vervolgens het publiek te melden: “Scheisse, ich habe viel stress, uns arbeit ist ganz allein stress stress und stress!....” Dan lijkt het wel alsof je gedwongen aan het optreden bent, lieve Nilüfer. Maar goed, hoe de definitie van het begrip kunstenaar precies luidt weet ik niet. Maar het is dus een beetje per definitie dat kunstenaars arm zijn. Nietwaar? Tenzij ze niet meer leven natuurlijk. Zij moeten gewoon ervan uitgaan dat zij armoede zullen beleven. Zij horen te weten, beter dan wie dan ook, dat je wel degelijk “arm maar gelukkig” kan zijn. Hebben jullie wel eens een kunstenaar op het podium zien zeuren over het geld? Ik wel hoor! En niet zo’n beetje ook nog. Steeds maar terugkerend, onophoudend, tussen de liedjes (zelfs midden in het lied) door.
Laten we luisteren naar Nilüfer: “Het is nog niet te laat. Misschien zelfs is het nu precies de tijd om ermee te beginnen. Vanaf dat punt moeten wij beginnen met het oprichten met muziekbedrijven, organisaties, … weet ik veel… bijvoorbeeld zulke stichtingen om onze kunstenaars te steunen. Koerdische muziek heeft een duidelijke plek in de wereldmuziek industrie. Maar wij hebben geen bekwame managers. Ik bijvoorbeeld, zoek een manager voor mezelf, maar er is gewoon niets te vinden. Of degene die er wel is weet niets van al die slimme spelletjes. Je moet waar het moet kunnen inspelen op de sector. Dat wil zeggen; je moet je zelf kunnen verkopen. Bijvoorbeeld, als je als manager een telefoon beantwoordt met: “Zij zit even onder de douche, kan ik uw boodschap aannemen?” is het gedaan met je.
Als jullie hier een bureau voor management oprichten, zou het zo mooi zijn voor je kinderen. Laat ik jullie een paar beroepskeuzes voorstellen. Tonmaister, geluidinstallateur, arrangeur, producer, bedrijf, ik bedoel muziekbedrijf…. dat kunnen wij. Je zou niet lachen als je wist hoe veel miljarden er rondgaan in die industrie. Maar ja, wij krijgen daar niets van omdat wij simpel gezegd niet goed georganiseerd zijn. Onze muziek wordt over de hele wereld op verschillende televisiekanalen en radiostations uitgezonden/gedraaid, zonder dat wij daar iets terug van krijgen. En nu? Hoe moet ik nog rond zien te komen? Met die 300-500 euro’s van CeMa? Nee, laat maar ik ben nu even down, ik ga eerst even pauzeren“ “Het lijkt alsof ik heel erg pessimistisch ben, maar het is niet zo natuurlijk. Ik zie ook een heleboel positieve ontwikkelingen. Ik bijvoorbeeld, heb onlangs een muziekbedrijf opgestart om mijn albums onder een dak te brengen. Het ging eigenlijk vanzelf. Kennelijk was daar een grote behoefte aan. Vanaf nu volgt mijn route zo: Ik ben aan mijn Turkse fans een Turks liederenalbum schuldig. Dat ga ik als eerst maken. In dat album zal ik hun ook de kracht van de Koerdische melodieën laten horen. Straks geef ik jullie er ook een voorbeeld van. Op dit moment ben ik zo blut dat ik mijn instrument niet eens kan afbetalen. Maar zodra het financiëel beter gaat met mij, zal ik grotendeels van mijn energie stoppen in het werven van nieuwe talenten. Al weten zij nu mij al te vinden. Kortom, het is het leven zelf dat mij de verantwoordelijk geeft om al deze dingen te doen. Ik voel dat. Ik ben de dupe gewoon... hahahaha.. trouwens; zij hebben ringtones gemaakt van mijn lachende stem. Ik heb een goed netwerk in zuid Koerdistan. Fans, collega muzikanten, plaatselijke musici. Om er eentje op te noemen, Mazhar Haleki is gewoon een nummer één fan van mij. Zij noemen hem wel een eens de “bulbul” van Koerdistan. Ik wil gewoon van jullie allemaal zijn. Want jullie zijn allemaal van mij. Eén van hun, Huseyin Serifi die mij het lied “Herir” heeft gegeven. Dat zal ik zo zingen.
Dit lied ging oorspronkelijk niet zo. Het is zo geworden met mijn improvisatie kracht. Mensen uit Zuiden zeggen vaak tegen mij: “Wij waren deze liedjes zo zat”. Neem nou dat liedje van “pawanekani**”. Niemand kende dit lied voordat ik het gezongen had. Ik voelde gewoon dat dit liedje anders gezongen moest worden. Ik zie dat zo. Op een gegeven moment zei ik tegen mezelf: “kom, doe dat even, het is zielig alleen voor die tekst”. Het is uiteindelijk het meest populaire nummer in het gebied geworden.” Zo trots op zichzelf, neemt zij zuchtend nog een laatste slokje van haar koud geworden thee.
Er is iets goed mis met onze muzikanten. Met veel verbazing volg ik hoe zij zich afgelopen jaren gemanifesteerd hebben. Die muzikanten die bijvoorbeeld denken, omdat ze een instrument geweldig kunnen bespelen, dan automatisch ook economisch adviseur, historicus, politici, komiek, filosoof en nog wat van dat soort redelijk gespecialiseerde vakmensen te kunnen zijn. En publiek toe te spreken al helemaal. Dat doen de meeste van hen er wel even bij. Niet dat Yilmaz Celik bijvoorbeeld met zijn keurige optredens mijn favoriete podiumartiest is, maar dit is te veel van het goede. Je hebt er dus ook een paar die weer helemaal niets te melden hebben, zonder tussenkomst van hun instrument. Het is in beide gevallen niet te weerstaan. Of gewoon Scheisse!. Mijn besef over wat nou echte kunst(enaar) is en wat niet zal mij hopelijk niet in de steek laten om hier te concluderen dat de diva met haar laatste act zwaar gefaald heeft. Dat is haar goed recht natuurlijk met al die blunders, dat kan. Maar niemand mag mij dan vertellen dat ik geen recht heb om haar nieuwste album, dat binnenkort zal verschijnen, maar eens lekker te “downloaden”. Voel je je ook een beetje belazerd? Doe dan wat ik doe. Het is misschien ook omdat wij onze taboes niet willen doorbreken en dat de kunstenaars heel veel mogen doen waar zij op dat moment zin in hebben. Dat, in onze ogen, hun merkwaardige gedrag eigenlijk normaal is. En dat het juist de voedingsbodem vormt van die uitzonderlijke economie van de kunst. Dewres.
* Why are artists poor? by Hans Abbing
* * : Traditionele Koerdisch lied (Süleymaniye). Bron: Şivan Perwer, Nazmî Nazim
 |
Toon/Verberg commentaar formulier